روستاهای شیران و قره شیران

           روستاهای شیران وقره شیران

      روستای شیران وروستای قره شیران هر دو از روستاهای شهر نیر در استان اردبیل میباشد.

      نام روستای شیران از دو واژه تشکیل شده است.

      1-  شی : این واژه از ریشه ی واژه  ( شَیَنَ  ) اوستایی است و به معنی نشیمن کردن می باشد، که در پیشوند نام شهر شیراز به معنی جایگاه نشیمن ، ودرپسوند نام روستای  هوشی   واقع در شهر خلخال استان اردبیل به معنی در جای خوب نشیمن کردن آمده که از آن نشیمن گاه خوب ارده شده است.

      2- ران :  ( ران )  پسوند مکانی است و از ریشه ی " کن "   اوستایی

است ، که به صورتهای  کان ، گان ، تان ، دان و ران همراه نام آبادیها به معنی

جایگاه آمده است.

      بنابراین نام روستای شیران به معنی جای نشیمن کردن که از آ ن    جایگاه نشیمن اراده شده است.

      واژه ی  ( قره ) در پیشوند نام روستای  قره شیران.

      بنا به نوشته ی استاد بزرگ مرحوم سید احمد کسروی ، واژه ی  قارا  در زبان ترکی به معنی سیاه است ،که در پسوند نام رودها و کوه ها و آبادیها آمده است و اکثر مردم می پندارند که کلمه ی   قارا  ترکی است.

      واژه ی  قارا  در زبان آذری به معنی بزرگ بوده است و خود تغییر یافته ی واژه ی  کلان  است که در زبان فارسی هنوز هم بکار می رود.

      مانند کلان شهر به معنی شهر بزرگ.

      در زبان آذری واژه ی  کلان به صورت ( کالا و کارا ) تلفظ می شده و نام

رودهای بزرگ در منطقه را  کارا  می گفته اند ، که با تغییر آوا  به قارا رود تبدیل شده است که امروزه به صورت  قَره تلفظ میشود.

      بنابراین نام روستای  قارا شیران  که امروز به صورت  قره شیران تلفظ می شود به معنی ( شیران بزرگ ) یا به عبارتی جای نشیمن بزرگ می باشد.

روستای  قره شیران   نسبت به روستای  شیران بزرگتر و تاریخ کهنی دارد ، به همین خاطر چنین نامی را به این روستا گذاشته اند.

          معنی دیگر نام این دو روستا

      بنا به نوشته ی استاد بزرگ دکتر فریدون جنیدی در وبلاگ ( کالبد شکافی واژه های فارسی در باره ی فعل کردن و کرمان  ) اگر به دو واژه ی گرم سیر به معنی  کوه گرم ( قشلاق ) و سرد سیر به معنی کوه سرد ( ییلاق ) دقت کنیم، (  سیر ) در این دو واژه به معنی کوه میباشد ، که در پیشوند نام  آبادیها  آمده است.  مانند :سیروان در بیرجند ، سیرگان در چابهار ، سیرکن در اراک آمده

که در همه ی آنها به معنی جایگاه کوهستانی میباشد.

      واژه ی  سیر  با تغییر آوا ودر لهجه های دیگر به صورت  شیر تلفظ شده که به معنی کوه میباشد که در پیشوند نام روستای شیران و در میانوند نام روستای قارا شیران آمده داست .

      در این صورت نام روستای شیران  به معنی جایگاه کوهستانی ونام روستای قارا شیران به معنی جایگاه بزرگ کوهستانی میباشد .

روستای گرجان و روستای کَرگان

 

       روستای گرجان و روستای کَرگان

      در اوستا دو واژه به معنی کوه آمده است.

      1- کَئوفَ : (kaofa ) به معنی کوه مخروتی شکل و کله قندی. این واژه در زبان پهلوی به صورت  " کوپ " که هنوز هم از این واژه استفاده می شود.

      مانند : کُپه ، که به کوه کوچک  خاکی و سنگی می گویند.

            :لاله ی کپی که به گل شقایق معروف است و در شهر نیشاپور به صورت  " لَلَ کپی " به معنی لاله ی کوهی کار برد دارد.

      همین واژه در زبان پهلوی در گویشهای دیگر به صورت " کوف " در آمده که نام شهر کوفه بر گرفته از همین واژه است.

      2- گَئیری : (gairi) که برای سلسله کوه ویا رشته کوه بکار می رود. این واژه " گَئیری " در زبان پهلوی به گونه ی  " گَر " در آمده که در پیشوند نام آبادیها آمده است.

      مانند : گردنه که به راههای کوهستانی گفته میشود.

            : روستای گرجان در استان اردبیل.

            : روستای گرکان در شهر اراک استان مرکزی.

            : روستای گرکان در شهر خرم آباد استان لرستان.

            : روستای گرگان در استان کرمان و ...

      واژه های  جان ، کان ، گان  پسوند های مکانی هستند و به معنی جایگاه.

بنابر این نام همه ی این روستاها به معنی جایکاه کوهستانی می باشد.

      واژه ی " گَر " در گویشهای دیگر به  " کَر "  تبدیل شده ودر پیشوند نام آبادیهاآمده است.

      مانند : کرگان روستایی در نزدیکی شهر هیر در استان اردبیل.

            : کرگان روستایی در شهر بستان آباد استان آذربایجانشرقی.

            : کرگان روستایی در شهر تالش واقع در استان گیلان.

            : کرگان روستایی از دهستان ماهیدشت استان مرکزی و...

      نام همه ی این روستاها به معنی جایگاه کوهستانی می باشد.

 

منبع : کالبد شکافی واژه های فارسی در باره ی فعل کردن و کرمان

      به قلم استاد بزرگوار دکتر فریدون جنیدی     

روستای کولانکو

روستای کولانکو

      روستای کولانکو در بخش ثمرین استان اردبیل واقع است.

      واژه ی " کو "  پیشوند بسیاری از آبادیها در سراسر ایران می باشد.

      مانند : روستای کولان در استان کرمانشاه.

            :روستای کوهان در شهرهای شاهرود ، اصفهان ، دماوند.

            :روستای کوسان در شهر مشهد.

            : روستای کوتان در شهر بیجار.

            : روستای کوجان در شهرهای اصفهان و اهر.

            : روستای کوخان در شهر سقز.

            : روستای کوشان در شهر فومن.

            : روستای کویان در شهر آباده.

            : روستای کوران در شهرهای ارومیه ، مهاباد ، سراوان و شهر کرد.

      اگر در نقشه ی ایران دقت کنیم ، همه ی این روستاهای ذکر شده در مناطق کوهستانی قرار گرفته اند. چون واژه ی " کو " در پیشوند نام این روستاها کوچک شده ی " کوه " می باشد.

      پسوندهای نام این روستاها ( لان، هان ، سان ، تان ،جان ،شان ،یان ،ران ) ازریشه ی واژه ی " کن و کان " اوستایی است. و به معنی خانه و جایگاه می باشد. بنابراین نام همه ی

این روستاها به معنی خانه یا جایگاه کوهستانی می باشد ، و معنی نام روستای کولانکو  خانه یا جایگاه کوهستانی در کوه می باشد.