روستاهای سولا و سوها و سوما
روستای سولا(سولا کندی)
از شهر نمین به طرف جنگل فندقلو (دهستان ویلکیج شمالی)اولین آبادی روستای سولا است.
نام روستای سولا از دو واژه تشکیل شده است:
1-پیشوند "سو" میتواند دو معنی داشته باشد که عبارتند از :
الف- در زبان باستانی "سئو" و در اوستا "سَوَه" به معنی سودمند آمده است ،این واژه به صورت "سئومه" در نام شهر صومعه سرا در استان گیلان به معنی "سرای سودمند" آمده است و به صورت "آتِرِ سَوَه"به معنی آتش سودمند ،که از آن ایزد نگهبان آتش در بین نیاکان ما اراده شده است.
ب-در اوستا "سئوکَ"به معنی آتش و روشنایی آمده که واژه "سو" به معنی روشنایی در زبان فعلی از همین ریشه است. و باز در اوستا کوه "سئو کَنت یا ساو کَنت" به معنی دارنده آتش یا روشنایی که از آن کوه آتشفشان ارده شده است.
به احتمال زیاد مقصود از کوه سئو کنت یا ساوکنت در اوستا،کوه سبلان (به زبان محلی ساوالان یا سَوَلان)باشد.
همه ما میدانیم که کوه سبلان در همه ادوار بین نیاکان ما مقدس بوده ،مخصوصاً اینکه کوه سبلان در گذشته آتشفشان فعال بوده است و عده ی زیادی از محققین را عقیده بر این است که اشو زرتشت در این کوه به پیامبری مبعوث شده است پس بعید نیست نام کوه سبلان به صورت "سئو کنت یا ساو کنت" در اوستا ذکر شده باشد.
در دومورد بالا پیشوند "سو" در نام روستای سولا به معنی سودمند و نور روشنایی میتواند باشد .
در استان اردبیل سه روستا که پیشوند آنها واژه سو هست به نامهای سولا ،سوها و سوما وجود دارد که دو روستای سولا و سوها در ویلکیج شهر نمین و روستای سوما در جاده قدیم اردبیل و مشکین شهر واقع است.
-پسوند "لا" در نام روستای سولا کوچک شده "لان یا لانه"و به معنی جایگاه و خانه میباشد.
- پسوند "ها" در نام روستای سوها کوچک شده "هال " به معنی جایگاه و خانه میباشد.امروزه از واژه هال به صورت "هال پذیرایی" به معنی جایگاه پذیرایی از مهمان استفاده میشود.
- پسوند "ما" در نام روستای سوما ،کوچک شده "مان" به معنی جایگاه و خانه میباشد.
نتیجه اینکه معنی نام هر سه روستا جایگاه سودمند و یا جایگاه نور و روشنایی میباشد.
علاوه بر این روستاها میتوان از روی نقشه ایران روستاهای دیگری که هم معنی این سه روستا است ،پیدا کرد
مانند -روستای "سوتَن" در خدا آفرین واقع در آذربایجان شرقی که پسوند تن کوچک شده "تان" به معنی جایگاه است.
-روستای "سولان" در شهر چابهار واقع در استان سیستان و بلوچستان و روستای "سولان" در شهر سراوان همان استان .
-روستای "سوکندی" در شهر بیجار واقع در استان کردستان.
-روستای "سودلانه" در شهر قوچان واقع در استان خراسان رضوی که همان ترجمه به زبان فعلی واژه "سولا" است.
در همه نام روستاهایی که اشاره شد معنی جایگاه سودمند یا جایگاه نور و روشنایی از آنها اراده شده است.
نهرهای روستای سولا
در روستای سولا دو نهر از رودخانه سولا چایی برای آبیاری زمینهای مزروعی جدا میشود.
یکی از این نهرها از نزدیکی روستای خانگاه جدا شده و زمینهای بالا دستی را سیراب میکند ،اهالی روستای سولا به این نهر " سراُو" میگویند سراُو به معنی آب بالا است و معنی نام شهر سراب از همین ریشه است،همچنین سراب نام یکی از روستاهای ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان است.
نهر دوم در نزدیکی روستای سولا از رودخانه سولا چایی جدا شده و از میان روستای سولا میگذرد و زمینهای پایین دستی را سیراب میکند،اهالی روستای سولا به این نهر "بین اُو" میگویند که به معنی آب پایین یا آبی که دیده میشود میباشد.
با توجه به اینکه معنی " اُو" در زبان فعلی آب است و امروزه نیز در بسیاری از گویشهای محلی رایج میباشد.
نام شهر بیناب (بناب) یکی از شهرهای آذزبایجان و روستای بناب در شهر داراب استان فارس و روستایی به همین نام در شهر سرباز استان سیستان و بلوچستان از همین ریشه است.
نام قدیم شهر اهر در آذربایجان شرقی " اُوهر" و نام قدیم شهر ابهر در استان زنجان " اُوهر" بوده است .
دو طایفه زووآدلو و دُختلو
در روستای سولا دو طایفه به نامهای "زووآدلو" و " دختلو " با صلح و صفا کنار هم زندگی میکنند.
زووآ به معنی پسر و دخت به معنی دختر و "لو" پسوند مالکیت است .البته طایفه دختلو به صورت درخلو در بین اهالی تلفظ میشود.
نتیجه اینکه زووآلو به معنی فرزندان و نوادگان پسری یک خانواده و دُختلو به معنی فرزندان و نوادگان دختری همان خانواده میباشد که این دو طایفه از نوادگان یک خانواده (یک پدر و مادر)میباشند که باگذر زمان این رابطه نزدیک را فراموش کرده اند.
خدمت دوستان گرامی عارض می باشم که در ادامه مطالب جدیدی در مورد روستای سولا ارائه می گردد خواهشمند است با نظرات خود کمبودها و کاستی های مطالب را تکمیل نمایید. مطالب جدید در مورخ 98.10.9 اضافه گردید.
قلعه باستانی زیویه
قلعه ی باستانی زیویه در شهر بانه " روستای زیویه دربخش نمشیر جاده ی سر دشت استان آذربایجان غربی واقع است. همچنین زیوه نام روستایی در جاده ی اردبیل پارس آباد میباشد.
زیوه نام روستایی در شهر سنقر واقع در استان کرمانشاه.
زیوه نام روستایی در شهر بیجار استان کردستان و...
درمعنی نام این قلعه " زیویه " آمده است.
واژه ی " زیوه " یک کلمه ی کردی است که در زبان کردی به دو معنی آمده است.
1- به معنی نقره که در زبان امروز هم از این واژه استفاده می شود.
2- معنی دیگر آن که تقریباّ فراموش شده و بسیار کم استفاده می شود واژه ی" زیوان " است که به معنی نگهبان و خادم قبور اشخاص مورد احترام مردم می باشد.
واژه ی " زیو " باتغییر آوا و با گذر زمان به صورت " زو " در نام روستای زولا " یکی از روستاهای شهر سلماس در استان آذربایجان غربی می تواند باشد.
وروستای " زولا " در شهر کلات استان خراسان رضوی .
وچون مخرج حروف " ز – س " یکی است بعید نیست واژه ی " زو " به صورت " سو "در پیشوند نام روستای سولا باشد.
در این صورت نام روستای سولا به معنی جایگاه نگهبانی و خادم قبور اشخاص مورد احترام مردم می باشد.
بنابه موقعیتی که روستای سولا دارد هیچ بعید نیست که نام این روستا چنین معنایی را داشته باشد.
طایفه ی سُوبانی ها در روستای سولا
قبل از مهاجرت طوایف زووادلو و دختلو به روستای سولا ساکنین اصلی این روستا سُوبانیها بوده است.
طایفه ی سُوبانی های سولا درپایین قلعه " تپه ی صخره ای " این روستا سکونت دارند.
پسوند نام این طایفه " بان " به معنی محافظ ونگهدار می باشد. جای سوال اینجاست که این طایفه محافظ ونگهبان چه چیز وکجا بوده اند.
بنابر این پیشوند نام این طایفه " سُو " باید به معنی جای مهم و محترمی بوده که این طایفه عهده دار محافظت ونگهبانی از آن بوده اند.
در نوشته های قبلی در مورد پیشوند نام روستای سولا " سو " به دو معنی اشاره شده است.
1- از ریشه ی واژه ی اوستایی " سئوکَ " به معنی نور و روشنایی که درزبان فعلی به صورت " سو " تلفظ می شود.
مانند : چشمهایم سو ندارد . یعنی نور ندارد .
: شمع سو سو می زند.
:چَمی سو ، در زبان طالشی به معنی روشنایی چشم
2- از ریشه ی واژه ی " زیو " که با گذر زمان ودر لهجه های گوناگون به صورت " زو " و " سو " تلفظ شده است. در این صورت واژه ی " سو " به معنی قبور اشخاص مورد احترام مردم می باشد که سوبانی ها محافظ ونگهبان این قبور بوده اند.
باتوجه به قدمت و موقعیت ومحل سکونت و معنی واژه ی "سوبان " مردمان این طایفه یا محافظ نور و روشنایی « آتشکده یا معبد » بوده اند ویا عهده دار محافظت ونگهبانی قبور اشخاص مورد احترام مردم.
نام روستای سولا نیز بر گرفته از نام طایفه ی سوبانی ها می باشد.
واژه ی "زیو " با تغییر اوا به صورت " سیو " درپیشوند نام روستای "سیوج " در بخش نمشیر جاده ی سردشت در استان آذربایجان غربی و نام روستای " سیوج "در لهجه های دیگر به صورت " سیج " نام روستایی در بین جاده ی اردبیل _آستارا می تواند باشد.
روستای سیج در شهر بشرویه استان خراسان رضوی.
روستای سیج درشهر زیرکوه استان خراسان جنوبی و...